Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nda (SKDM, İngilizce kısaltmasıyla CBAM) beyanı AB'deki ithalatçı verir; Türk ihracatçı beyan vermez, veri verir. Bu yazı, alıcısından veri talebi gelen bir üreticinin dosyasını hangi sırayla hazırlayacağını anlatır.
1. Ürününüzün CN kodunu kesinleştirin
Kapsamı sektör adı değil, gümrük tarife (CN) kodu belirler. Kapsamdaki sektörler çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojendir. Varsayılan değerler de CN kodu ve menşe ülkeye göre yayımlanır; yanlış kod, yanlış sayı demektir.
2. Alıcınıza iki soru sorun
Birincisi: yıllık toplam SKDM tonajınız ne kadar? İthalatçının kapsamdaki mallardan yıllık toplam net kütlesi 50 ton veya altındaysa yükümlülük doğmaz; eşik sizin tek satışınıza değil, alıcının bütün tedarikçilerinden toplam alımına bakar. İkincisi: bizden gerçek emisyon verisi isteyecek misiniz, yoksa varsayılan değeri mi kullanacaksınız?
3. Varsayılan değerle farkı görün
Gerçek veri verilmezse ithalatçı AB'nin yayımladığı varsayılan değeri kullanır ve bu değere ek uygulanır: çelik, alüminyum, çimento ve hidrojende 2026 için %10, 2027 için %20, 2028 ve sonrası için %30; gübrede %1 (2025/2621 sayılı Uygulama Tüzüğü, 2026/1740 ile düzeltilmiş haliyle). Gerçek veri toplamaya değip değmeyeceğini bu fark gösterir.
4. Üretim rotanızı ve sistem sınırınızı tanımlayın
Aynı ürün farklı üretim rotasında çok farklı emisyona sahiptir. Hangi proseslerin hesaba girdiğini ve hangi ara ürünleri dışarıdan satın aldığınızı baştan yazın; hesabın geri kalanı bu tanıma dayanır.
5. Tesis verisini toplayın
Dönem içindeki yakıt tüketimi, elektrik tüketimi ve üretim miktarı gerekir. Her rakam için bir kanıt belgesi saklayın: yakıt faturası, elektrik faturası, üretim kaydı. Doğrudan emisyon ile elektrikten gelen dolaylı emisyon ayrı tutulur; ikisi tek bir toplamda birleştirilmez.
6. Öncül malzemeleri hesaba katın
Satın aldığınız ara ürünlerin (örneğin çelik çubuk, ham çelik) gömülü emisyonu sizin ürününüze taşınır. Özgül gömülü emisyon şöyle hesaplanır: prosese atfedilen emisyon ile öncüllerin (tüketilen kütle × öncülün özgül gömülü emisyonu) toplamı, üretilen miktara bölünür. Öncül tedarikçinizden veri alamıyorsanız o kalem için varsayılan değer kullanılır.
7. Operatör emisyon raporu özetini doldurun
Kesin dönemde gerçek veri kullanan üretici, ithalatçıya operatör emisyon raporu ve özetini verir (2025/2547 sayılı Uygulama Tüzüğü, madde 10 ve Ek IV). Özet 27 alandan oluşur. Elinizde olmayan alanı boş geçmek yerine eksik olarak işaretleyin; doğrulayıcı ve alıcı neyin eksik olduğunu görmelidir.
8. Doğrulama ve takvim
Resmî geçerliliği akredite doğrulayıcının onayı verir. 2026 ithalatları için ilk yıllık beyan 30 Eylül 2027'ye kadar verilir; SKDM sertifikalarının satışı 1 Şubat 2027'de açılır (2025/2083 sayılı Tüzük). Alıcınız veriyi bu tarihlerden önce ister; hazırlığı son aya bırakmamak gerekir.
Excel ile yapılır mı?
Yapılır. Zorluk çarpma işleminde değil; öncül malzemede, elektrik payında ve kaynak göstermede çıkar. Doğrulayıcı “bu rakam nereden geldi?” diye sorar ve her rakamın girdi, faktör, formül ve sonuç zinciri izlenebilir olmalıdır.
Nechh Eco-Report'ta nasıl işliyor?
Eco-Report bu adımları sırayla sorar: tonaj girildiğinde 50 ton kontrolünü yapar, resmî varsayılan değeri ek dahil haliyle gösterir, gerçek veriyle hesabı öncül malzemelerle birlikte AB yöntemine göre çıkarır ve her rakamın yanına kaynağını yazar. Operatör emisyon raporu özetinin 27 alanına göre bir taslak Excel üretir; elinde olmayan alanları “EKSİK” diye işaretler. Bu bir hazırlık taslağıdır; akredite doğrulamanın veya resmî beyanın yerine geçmez.
Kaynak: Tüzük (AB) 2023/956; Tüzük (AB) 2025/2083; Uygulama Tüzükleri (AB) 2025/2547 ve 2025/2621, düzeltme 2026/1740 — EUR-Lex.
Yayın notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya şirkete özel uyum değerlendirmesi değildir. Nihai karar resmî metne ve gerektiğinde hukuki danışmanlığa dayanır.