Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), İngilizce adıyla Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), AB'ye ithal edilen belirli ürünlerin üretiminde ortaya çıkan gömülü emisyonu fiyatlandıran AB düzenlemesidir. Dayanağı 2023/956 sayılı Tüzük'tür. Türkiye'de aynı düzenleme hem SKDM hem CBAM adıyla anılır; ikisi aynı şeydir.

Hangi ürünler kapsamda?

Mekanizma çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerindeki seçili ürünleri kapsar. Bir ürünün kapsamda olup olmadığını sektör adı değil, gümrük tarife (CN) kodu belirler. İlk iş, AB'ye sattığınız ürünlerin CN kodlarını çıkarmaktır.

Takvim: 2026 ve 2027'de ne oluyor?

Geçiş dönemi 2023–2025 arasında yalnızca raporlama ile geçti. Kesin dönem 1 Ocak 2026'da başladı. 2026 ithalatları için ilk yıllık beyan 30 Eylül 2027'ye kadar verilir. SKDM sertifikalarının satışı 1 Şubat 2027'de açılır; bu tarihten önce sertifika alınamaz (2025/2083 sayılı Tüzük).

Beyanı kim verir?

Beyanı AB'deki ithalatçı, yani yetkili CBAM beyancısı verir. Türk ihracatçı beyan vermez, veri verir. Mal SKDM yüzünden gümrükte beklemez; ama alıcınız sizden gerçek emisyon verisi alamazsa AB'nin yayımladığı varsayılan değeri kullanmak zorunda kalır.

Veri vermemenin maliyeti

Varsayılan değerin üstüne ek uygulanır: çelik, alüminyum, çimento ve hidrojende 2026 için %10, 2027 için %20, 2028 ve sonrası için %30; gübrede %1 (2025/2621 sayılı Uygulama Tüzüğü, 2026/1740 ile düzeltilmiş haliyle). Tek bir örnek: CN 7208 51 20, menşe Türkiye, 1.000 ton için varsayılan değer ile gerçek veri arasındaki farkın maliyeti, sertifika fiyatı €75,28 alındığında yaklaşık 2026'da €18.278, 2027'de €36.556, 2028'de €54.834'tür. Bu yalnızca bir örnektir; başka ürün, ülke ve miktarda sonuç değişir ve sertifika fiyatı AB ETS'ye bağlı olduğundan oynar.

50 ton muafiyeti

AB'deki ithalatçının kapsamdaki mallardan yıllık toplam net kütlesi 50 ton veya altındaysa yükümlülük doğmaz. Eşik sizin tek satışınıza değil, alıcınızın bütün tedarikçilerinden yaptığı toplam alıma bakar. Elektrik ve hidrojen bu muafiyete girmez; muafiyet kendiliğinden işlemez, gümrük beyanında belirtilir.

İhracatçı ne hazırlamalı?

Kesin dönemde gerçek veri kullanan üretici, AB'deki ithalatçıya operatör emisyon raporu ve özetini verir (2025/2547 sayılı Uygulama Tüzüğü, madde 10 ve Ek IV). Bunun için tesisin üretim rotası, yakıt ve elektrik tüketimi, üretim miktarı ve satın alınan öncül malzemelerin emisyonu gerekir. Doğrudan ve dolaylı emisyon ayrı tutulur.

Türkiye'de ödenen karbon bedeli

Menşe ülkede fiilen ödenmiş ve belgelenmiş karbon bedeli düşülebilir; iade veya teşvik varsa o da hesaptan düşülür (2023/956, madde 9). Kabulüne AB'deki yetkili otorite karar verir.

Doğrulama

Resmî geçerliliği yalnızca akredite doğrulayıcının onayı verir. AB'nin onaylı bir SKDM yazılımı listesi yoktur; yazılımın işi, doğrulayıcının önüne her rakamının kaynağı gösterilebilen, izlenebilir bir dosya koymaktır.

Nechh Eco-Report'ta durum

Eco-Report'ta menşe ülke, CN kodu, yıl ve tonaj girildiğinde 50 ton kontrolü yapılır, resmî varsayılan değer ek dahil haliyle gösterilir ve gerçek veriyle hesap AB yöntemine göre, her rakamın yanında kaynağıyla çıkarılır. Eco-Report bir hazırlık aracıdır; akredite doğrulamanın veya resmî beyanın yerine geçmez.

Kaynak: Tüzük (AB) 2023/956; Tüzük (AB) 2025/2083; Uygulama Tüzükleri (AB) 2025/2547 ve 2025/2621, düzeltme 2026/1740 — EUR-Lex.

Yayın notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya şirkete özel uyum değerlendirmesi değildir. Nihai karar resmî metne ve gerektiğinde hukuki danışmanlığa dayanır.