Yapay Zekâ Tüzüğü (AB) 2024/1689'un genel uygulama tarihi **2 Ağustos 2026**. Ancak tüzüğün takvimi tek bir tarihten ibaret değil ve **2026/1744 sayılı Dijital Omnibus Tüzüğü ile değişti.**
Takvim bugün nasıl görünüyor?
Yasaklanmış uygulamalar ve yapay zekâ okuryazarlığını içeren Bölüm I ve II **2 Şubat 2025** tarihinden beri uygulanıyor. Genel amaçlı yapay zekâ ve yönetişim hükümleri **2 Ağustos 2025**'de başladı.
Dijital Omnibus ile **yüksek risk yükümlülükleri ertelendi**: Ek III kapsamındaki yüksek riskli sistemler için **2 Aralık 2027**, Ek I kapsamındaki ürün güvenliği hattı için **2 Ağustos 2028**.
Erteleme rahatlama değil
Aynı değişiklik madde 5'e **iki yeni yasak** ekledi — (ba) ve (bb) bentleri — ve bunlar **2 Aralık 2026** tarihinden itibaren geçerli. Yasaklar tüzüğün en sert ucudur: yüksek risk gibi "belgelendirip piyasaya sürme" meselesi değil, **yapılmaması gereken** uygulamalardır.
Madde 5'teki yasaklı uygulama sayısı bu eklemelerle birlikte **10**'a çıkıyor. Ayrıca aynı tarihte madde 50(2) kapsamındaki işaretleme yükümlülüğü için bir geçiş süresi başlıyor.
Sıra önemli: önce yasak, sonra sınıf
Pratikte doğru sıra şudur: (1) sistem **yasaklı uygulamalardan birine** giriyor mu? (2) girmiyorsa **yüksek riskli** mi? Ek III sekiz alan sayar (biyometri, kritik altyapı, eğitim, istihdam, temel hizmetlere erişim, kolluk, göç/sınır, adalet ve demokratik süreçler) — toplam **8** alan. (3) yüksek risk değilse şeffaflık yükümlülüğü var mı?
Bu sıra atlanırsa en pahalı hata yapılır: yasaklı bir uygulamayı "yüksek risk" sanıp belgelendirmeye çalışmak. Yasaklı uygulama belgelendirilerek meşrulaştırılamaz.
Yüksek risk belgelendirme yükü
Yüksek riskli sistem için Ek IV, teknik dosyada bulunması gereken **9 unsur** sayar: sistemin genel tanımı, geliştirme süreci, izleme ve kontrol, risk yönetimi ve diğerleri. Erteleme bu yükü kaldırmaz, yalnızca başlangıç tarihini öteler.
Nechh Eco-Report'ta durum
Eco-Report'un AI Act modülü yasaklı uygulama, yüksek risk ve şeffaflık sınıflandırmasını bu sırayla sorar ve Ek IV teknik dosya listesini çıkarır. Değişiklik zinciri (2026/1744) makineyle izlenir; bir soru cevaplanmadığında modül tahmin etmez, "karar verilemedi" der. Eco-Report hazırlık aracıdır; uygunluk değerlendirmesi yerine geçmez.
Kaynak: Tüzük (AB) 2024/1689 (Yapay Zekâ Tüzüğü) ve değişiklik Tüzük (AB) 2026/1744 (Dijital Omnibus), EUR-Lex.
Yayın notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş, uygunluk değerlendirmesi veya şirkete özel uyum değerlendirmesi değildir. Nihai karar resmî metne ve gerektiğinde hukuki danışmanlığa dayanır.